Skip to main content
FilePdf

Erfgoed

De provinciebesturen hebben, onder meer op basis van de Interne Staatshervorming (2011) en het Onroerenderfgoeddecreet (2013), beperkte bevoegdheid met gerichte focus op voornamelijk Onroerend Erfgoed. Maar, bijvoorbeeld omdat onroerend erfgoed enorm verspreid ligt over het Vlaamse landschap, het het uitzicht van vele streken bepaalt, economische activiteit genereert en vaak een aantrekkingspool is van toerisme, vormt het provinciaal erfgoedbeleid vaak het kruispunt waar veel andere beleidsdomeinen elkaar tegenkomen.

Monumentenwacht

De provinciale Monumentenwachtorganisaties doen aan preventieve monumentenzorg. Ze monitoren de gebouwen en interieurs van waardevol (beschermd en niet-beschermd) erfgoed en informeren en sensibiliseren hun leden over het onderhoud van hun erfgoedobject. Zo spelen (particuliere en publieke) eigenaars en beheerders kort op de bal en vermijden ze grote kosten bij de optimale bewaring van hun erfgoed.

De vijf provinciale Monumentenwachtorganisaties zijn verenigd in Monumentenwacht Vlaanderen vzw. De koepelorganisatie van de provinciale Monumentenwachten werd in navolging van het Witboek Interne Staatshervorming overgedragen aan de provincies. (Witboek Interne Staatshervorming, 8.2 Concrete invulling provinciaal profiel, p.121). Bovenop de provinciale beleidsfocus verzorgt deze interprovinciale koepel zowel de opmaak van meerjarenonderhoudsplannen als het toezicht op varend en archeologisch erfgoed. Deze taken zijn door het Vlaams Gewest aan Monumentenwacht Vlaanderen toegewezen in een meerjarenovereenkomst (2017-2019) en betekent een duidelijke erkenning van de provinciale ervaring en expertise op het domein.

Algemene landschapszorg

De provinciale erfgoeddiensten dragen actief bij tot de ontwikkeling en uitrol van een integrale visie rond algemene landschapszorg. Daarbij beoogt men altijd minstens het behoud en als het kan de versterking van de historische kwaliteit van een landschap. De zorg voor landschappen en hun historische en maatschappelijke waarde worden dan ook systematisch opgenomen in het afwegingskader van de ruimtelijke plan- en besluitvorming van de provinciebesturen.

Landschapszorg

Op basis van het Onroerend Erfgoeddecreet van 12 juli 2013 kregen ook de intergemeentelijke onroerenderfgoeddiensten (IOED's) beleidsuitvoerende taken in verband met het onroerend erfgoed, waaronder de algemene landschapszorg. Het Decreet tot wijziging van diverse bepalingen van het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking en het Provinciedecreet van 9 december 2005 bepaalde ook dat de provincies zich ten laatste op 31 december 2018 moesten terugtrekken uit de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Dat betekende althans in theorie dat zich mogelijke beleidsconflicten konden voordoen, onder meer inzake algemene landschapszorg. Ondertussen is gebleken dat de provinciebesturen en de IOED's elkaar voornamelijk vinden als partners en dat de IOED's terecht kunnen bij de provincies voor ondersteuning, expertise enz.

Depotwerking Onroerend Erfgoed

De provinciebesturen zetten in op ondersteunend beleid voor de groeiende activiteit van onroerenderfgoeddepots, waarvoor ze een van de eerste partners waren. Onroerenderfgoeddepots zijn bewaarplaatsen met onderzoeksruimte van o.a. archeologische erfgoedobjecten die – al dan niet tijdelijk – niet meer op locatie bewaard kunnen worden. Elk provinciebestuur stimuleert het netwerk van depots op haar grondgebied, met bijzondere aandacht voor de complementaire werking ervan. Verschillende provinciebesturen runnen daarenboven al hun eigen onroerend erfgoeddepot.


 

Erik Müller - Teamverantwoordelijke Monumentenwacht

De provinciale monumentenwachten helpen mee het Vlaams erfgoed in stand te houden. Monumentenwachters maken een inspectierapport waarin ook concrete aanbevelingen voor onderhoud, herstel en instandhouding worden geformuleerd.

Erik Müller - Teamverantwoordelijke Monumentenwacht - dienst Erfgoed - Provincie Antwerpen

Advies, sensibilisering en publiekswerking

Het adagium 'onbekend maakt onbemind' geldt ook voor (onroerend) erfgoed. Publiekswerking is essentieel, al was het maar omdat het een verantwoording en bewustmaking is voor de grote overheidsinvesteringen inzake erfgoed. Bovendien draagt publiekswerking actief bij tot het vormen van een 'Vlaamse erfgoedgemeenschap' die respect toedraagt aan haar onroerend erfgoed. Niet zonder reden hanteert de Vlaamse overheid de baseline Vlaanderen is erfgoed.

Doordat de Vlaamse overheid - agentschap Onroerend Erfgoed - zich voornamelijk toespitst op beschermd erfgoed en dan vooral op de financiering en handhaving ervan, ligt er voor andere actoren een belangrijke taak open op het vlak van publiekswerking. De 5 provinciebesturen hebben hierrond een rijke ervaring en grondige terreinkennis. Ze zetten deze dan ook maximaal in. Daarbij zijn provincies ook goed geplaatst om de misvatting 'niet-beschermd is niet waardevol' in hun publiekswerking overtuigend te weerleggen.

Waar mogelijk kiezen de provinciebesturen voor samenwerking en complementariteit. Op het vlak van publiekswerking zijn dat Herita en het groeiende aantal IOEDs, ook al zetten die primair in op beheers- en adviestaken. Bovendien scheppen de provincies via subsidiereglementen kaders om publiekswerking door derden mogelijk te maken.

De vijf provinciebesturen vragen aan de Vlaamse overheid om, in complementariteit en partnerschap blijvend in aanmerking te komen voor Vlaamse subsidies rond publiekswerking. De provinciale inspanningen terzake zijn immers evengoed relevant voor het valoriseren van het Vlaamse (onroerend) erfgoedbeleid.

Contact

Stafmedewerker: Alban Pols (alban.pols@vlaamseprovincies.be of 02 508 13 24).

Elke provincie is uiteraard uniek. Bekijk hier wat uw provinciebestuur voor u doet inzake erfgoedbeleid: